Ołówek wylicza wszystko, co złożyło się na jego powstanie: cedrowe drewno z Kalifornii i Oregonu, grafit wydobywany na Cejlonie, glinę z Missisipi, wosk, lakier, mosiężną skuwkę i gumkę zrobioną z oleju rzepakowego z odległej Azji. Za każdym z tych elementów stoją drwale, górnicy, kolejarze, marynarze, inżynierowie, handlowcy i inwestorzy. Miliony ludzi, z których żaden nie myśli o ołówku, a większość nawet się nie zna. Mimo to ich praca łączy się w gotowy produkt, który kupujemy za grosze.
Nie ma tu centralnego planisty ani urzędu, który wszystkim kieruje. Ludzi koordynują ceny, handel i dobrowolna wymiana, czyli to, co Adam Smith nazwał niewidzialną ręką rynku. Read wyciąga z tego prosty wniosek dla polityki gospodarczej: skoro tak zwyczajna rzecz jak ołówek przerasta wiedzę każdego pojedynczego człowieka, to tym bardziej nikt nie jest w stanie zaplanować całej gospodarki. Najlepsze, co może zrobić państwo, to pozwolić ludziom swobodnie działać, tworzyć i wymieniać się owocami swojej pracy.
Esej ukazał się w 1958 roku i od tamtej pory stał się klasykiem. Milton Friedman przywołał go w swoim słynnym programie i książce „Wolny wybór”, a nauczyciele ekonomii na całym świecie wykorzystują go na pierwszych zajęciach. Polskie wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Prohibita.
Dla kogo jest ten audiobook:
- Dla każdego, kto chce w kilkanaście minut zrozumieć, jak działa wolny rynek.
- Dla przedsiębiorców i ludzi biznesu, którzy chcą lepiej wytłumaczyć innym sens swojej pracy.
- Dla uczniów, studentów i nauczycieli ekonomii, przedsiębiorczości i wiedzy o społeczeństwie.
- Dla rodziców, którzy szukają prostego sposobu na rozmowę z dziećmi o gospodarce.
- Dla osób, które zaczynają przygodę z ekonomią i szukają przystępnego wprowadzenia.
- Dla wszystkich, którzy wątpią, czy państwo może skutecznie zaplanować gospodarkę.
Czego nauczysz się z tego audiobooka:
- Jak miliony ludzi z całego świata współpracują, nie znając się i nie mając wspólnego planu.
- Dlaczego nikt w pojedynkę nie jest w stanie wytworzyć nawet tak prostej rzeczy jak ołówek.
- Czym jest niewidzialna ręka rynku i jaką rolę odgrywają w niej ceny.
- Dlaczego centralne planowanie gospodarki jest skazane na porażkę.
- Jak handel i podział pracy podnoszą poziom życia każdego z nas.
- Dlaczego warto zostawić ludziom swobodę działania, tworzenia i wymiany.
O autorze
Leonard E. Read (1898–1983) był amerykańskim przedsiębiorcą, publicystą i jednym z najważniejszych popularyzatorów idei wolnego rynku w XX wieku. Urodził się w Hubbardston w stanie Michigan. Po służbie w lotnictwie w czasie I wojny światowej prowadził własny biznes, hurtownię spożywczą, która jednak upadła. Następnie związał się z izbami handlowymi w Kalifornii i doszedł do stanowiska dyrektora generalnego oddziału w Los Angeles.
W 1946 roku razem z Henrym Hazlittem założył Foundation for Economic Education (FEE), jeden z pierwszych w Stanach Zjednoczonych ośrodków promujących wolny rynek i własność prywatną. Kierował nią aż do śmierci. Fundacja wydawała magazyn „The Freeman” i organizowała seminaria, na które zapraszała m.in. Ludwiga von Misesa. Read napisał 29 książek i setki artykułów, jednak to właśnie „Ja, ołówek” z 1958 roku przyniósł mu największą sławę i do dziś pozostaje jednym z najczęściej cytowanych tekstów w historii ekonomii.